Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ đã cho ra đời loại dịch vụ thanh toán như là mobile money, người dùng chỉ cần có tài khoản di động là có thể sử dụng trả tiền ngay cho mọi dịch vụ giá trị nhỏ nhanh chóng, thuận tiện mà không cần qua trung gian thanh toán như là ví điện tử. Vậy, mobile money được hiểu như thế nào?

Những điều cần biết về Mobile money

Mobile money là gì?

Mobile moneyMobile money

Mobile Money là hình thức dùng tài khoản điện thoại (tức tài khoản nhà mạng) để thanh toán các dịch vụ, hàng hóa có giá trị nhỏ. Thông qua đó, người dùng chỉ cần ra mua card điện thoại, nạp tiền vào điện thoại. Sau đó dùng tài khoản này để mua sắm online. Việc thanh toán như thế này được gọi là Mobile Money.

Những lợi ích khi sử dụng Mobile money

Có 2 lợi ích nổi bật của mobile money được mọi người quan tâm và sử dụng:

Tiện lợi

Mobile money mang đến thuận lợi cho người dùng khi mà tài khoản điện thoại có thể dễ dàng nạp tại bất kỳ đâu, cũng như dễ dàng thanh toán trên các cửa hàng trực tuyến. Người dùng khi cần chỉ việc thanh toán là xong cho mặt hàng mình cần.

Nhanh chóng

Với hình thức Mobile Money, không cần tài khoản ngân hàng và ví điện tử, người dùng vẫn có thể thanh toán nhanh. Đây được xem là lợi điểm nhất của Mobile Money tính đến thời điểm hiện giờ.

Tình hình Mobile money tại việt nam

Theo báo cáo của một nghiên cứu tại Viện Đào tạo BIDV nhận định, Mobile money tại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Với 43,7 triệu người dùng điện thoại thông minh, chiếm 45% dân số năm 2019, Việt Nam đang ở mức trung bình khu vực, cao hơn so với Ấn Độ, Philippines, Indonesia và Thái Lan.

Xem thêm: “Mobile Money – rút kinh nghiệm từ thế giới cho Việt Nam

Mặt khác, việc phát triển Mobile money ở Việt Nam vẫn còn nhiều mối quan tâm.

Theo thống kê của ngân hàng nhà nước, tính đến tháng 11 năm 2019, Việt Nam có khoảng 63% người lớn (trên 15 tuổi) có tài khoản ngân hàng, thấp hơn so Trung Quốc 80% và Châu Á Thái Bình Dương 70%. Vì vậy, rất có thể các nhà triển khai Mobile money sẽ chuyển hướng phát triển tới các quốc gia khác không phải Việt Nam. 

Có thể thấy, bên cạnh mặt lợi của Mobile money thì các nhà mạng cũng cần phải đối mặt không ít khó khăn cho sự phát triển lĩnh vực này. 

Để có thể nắm rõ những gì mà các nhà mạng phải đối mặt, Fintech Việt Nam xin được cập nhật về khó khăn phát triển Mobile money tại Việt Nam.

Khó khăn trong phát triển mobile money

Có 5 khó khăn trong phát triển Mobile money mà các nhà phát triển cần phải quan tâm nhiều hơn:

Thứ nhất, đó là tỷ lệ chuyển đổi giá trị cho khách hàng. Vì tài khoản di động là kênh thanh toán, nên khi sử dụng nạp tiền sẽ theo quy đổi 1 – 1, điều này sẽ gặp khó cho các hình thức thanh toán khác lẫn người dùng.

Hiện mức phổ biến người dùng nạp tiền là 4%, tương đương với việc sử dụng ví điện tử để mua thẻ cào. Do đó, nếu để Mobile Money thịnh hành thì còn cần thời gian và ý thức từ người dùng để thấy cái lợi so với thực tế hiện nay.

Thứ hai, Mobile Money có thể sẽ phá vỡ hệ sinh thái mà ví điện tử đang làm, điển hình là chiết khấu.

Bài toán có thể sẽ quay sang với nhà mạng và đối tác, nhưng để thanh toán giá trị nhỏ mà còn bị mất chiết khấu thì liệu có đối tác nào chấp nhận để triển khai?

Ngay cả nhà mạng cũng khó mà chịu thiệt khi tiền không về túi họ mà có thể chảy sang một đơn vị thứ ba.

Thứ ba, đó là việc rút tiền. Hiện chưa biết được Mobile Money có cho người dùng rút tiền khi cần hay không? Ai sẽ là đơn vị chịu triển khai việc này? Nhà mạng hay chỗ bán thẻ cào? Và mức phí là bao nhiêu khi mà số tiền rút có thể không lớn?

Thứ tư, đó là với thuê bao trả sau thì như thế nào? Khi mà hiện nay loại thuê bao này cũng chiếm 5% và dùng trước trả sau. Loại thuê bao này còn được nhà mạng ưu đãi đến 40 ngày thì liệu nhà mạng có sẵn sàng chịu thiệt cho thuê bao khi phải ứng tiền để thu lại sau đó?

Thứ năm, một khó khăn nữa được các chuyên gia chỉ ra rằng, dịch vụ Mobile Money chủ yếu phát triển ở các nước nghèo, kém phát triển, đặc biệt là khu vực châu Phi. Tại các khu vực có hệ thống tài chính, ngân hàng phát triển hiện đại, đồng bộ và rộng khắp như châu Âu, châu Mỹ và nhiều nước phát triển ở châu Á, Mobile Money lại không phát triển.

Do vậy, khi hệ thống tài chính, ngân hàng tại Việt Nam phát triển đồng bộ và phủ khắp, tức mọi người dân đều có tài khoản ngân hàng, đều sử dụng các dịch vụ tài chính hiện đại, điều đó đồng nghĩa với thị trường dịch vụ Mobile Money rất có thể cũng dần thu hẹp lại. Vậy, lĩnh vực mobile money đã đặt ra những thách gì cho các nhà triển khai tại Việt Nam? 

Những thách thức trong triển khai mobile money

Mobile Money được xem là một giải pháp tài chính toàn diện, cho phép mọi người dân đều được tiếp xúc với các công cụ thanh toán không dùng tiền mặt.

Theo các chuyên gia đánh giá, triển khai mobile money sẽ đặc biệt hữu ích ở các vùng sâu vùng xa, những vùng mà người dân không có tài khoản, không có dịch vụ ngân hàng. Đối với Việt Nam, vẫn còn nhiều thách thức trong triển khai Mobile Money cần phải giải quyết để dịch vụ này được cấp phép.

Xem thêm: “Mobile money: Cơ hội và Thách thức cho Việt Nam

Chưa có khuôn khổ pháp lý cho Mobile money tại Việt Nam

Tại Hội thảo quốc tế “Tiền điện tử trên thuê bao di động – giải pháp sáng tạo thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển tài chính toàn diện” do Bộ TT&TT tổ chức trong 2 ngày 23 và 24/5/2019, ông Phạm Tiến Dũng, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước cho biết: “Một trong những trăn trở khi triển khai Mobile Money là Việt Nam vẫn chưa hình thành khuôn khổ pháp lý đối với loại hình dịch vụ này”.

Hiện chưa có bất kỳ bộ luật nào của Việt Nam đưa ra định nghĩa về Mobile Money. Ở một góc độ nào đó, gần gũi nhất với dịch vụ Mobile Money chính là các ví điện tử. Cả Mobile Money và đơn vị cung cấp dịch vụ Mobile Money đều chưa được quy định trong điều khoản nào của pháp luật Việt Nam.

Ví điện tử giống Mobile Money ở tài khoản điện tử định danh. Với ví điện tử, việc định danh khách hàng (KYC) được thực hiện bởi các ngân hàng. Đây cũng là điểm khác biệt lớn nhất khi mà việc định danh của Mobile Money này được thực hiện bởi chính các nhà mạng. Thách thức với các nhà mạng ở đây là kho dữ liệu khách hàng phải chính xác, tránh mạo danh các ngân hàng.

Nhà mạng phải có giấy phép trung gian thanh toán

Để có thể cung cấp dịch vụ Mobile Money, các công ty viễn thông phải có giấy phép cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Tiến Dũng cho biết: “Ngân hàng nhà nước đang đề xuất với Thủ tướng Chính phủ về điều kiện rằng tổng số dư của Mobile Money phải tương ứng với số tiền của công ty ví gửi tại tài khoản đảm bảo ngân hàng. Số tiền này chỉ được sử dụng với mục đích của ví, công ty cung cấp dịch vụ Mobile Money có thể làm ăn thua lỗ nhưng số tiền trong tài khoản người dùng vẫn phải đảm bảo trong ngân hàng”. Điều này được hiểu là, nếu nhà cung cấp dịch vụ Mobile Money của 10 khách hàng với tổng số dư là 10 tỷ thì đơn vị đó phải có 10 tỷ gửi ở ngân hàng thay vì mang đi kinh doanh ở đâu đó.

Chưa cho phép nhà mạng cung cấp Mobile Money chuyển tiền quốc tế

Chưa cho phép nhà mạng cung cấp Mobile Money chuyển tiền quốc tế

Sau khi tham khảo các mô hình trên thế giới, Ngân hàng Nhà nước cho rằng đối tượng triển khai Mobile Money chính là các công ty viễn thông đã được cấp giấy phép trung gian thanh toán. Trong mô hình này, Việt Nam chưa tính đến câu chuyện chuyển tiền quốc tế, liên kết giữa các ví và liên kết chéo giữa các nhà cung cấp dịch vụ mobile money.

Thách thức đối với các nhà mạng

Khi Mobile Money được triển khai, SIM điện thoại hoặc chính chiếc điện thoại sẽ là phương thức để giao tiếp, trong khi số tiền trong ví người dùng sẽ được lưu ở hệ thống CNTT của các nhà mạng viễn thông. Điểm khó nhất trong việc triển khai Mobile Money là phải đảm bảo tài khoản dịch vụ Mobile Money và SIM điện thoại phải được định danh. Điều này liên quan tới việc quản lý SIM rác.

Để đảm bảo an ninh, bảo mật, an toàn dữ liệu, Mobile Money phải có quy định  rõ ràng về việc mã hoá như thế nào, giao dịch bao nhiêu thì phải có mật khẩu (password), OTP.

Bên cạnh đó, ví điện tử chỉ có thể nạp tiền thông qua các ngân hàng, với Mobile Money, sẽ được nạp từ các đại lý bán thẻ. Điều này nảy sinh nhiều vấn đề, đó là hạn mức của các nhà mạng là bao nhiêu? Quản lý hoạt động của các mạng này như thế nào? Làm sao để quản lý được nguồn tiền?,…

Những rào cản nào trong việc triển khai Mobile Money?

Trước những thách thức của Mobile Money tại thị trường Việt Nam, các nhà mạng  sẽ phải vướng thêm rào cản trong triển khai Mobile Money. Dưới đây là những rào cản mà hiện nay các nhà triển khai cần quan tâm nhiều hơn.

Định danh tài khoản

Với ví điện tử, bạn cần phải định danh bằng việc tải hình CMND, hình cá nhân của bạn lên để sử dụng được hạn mức cao hơn. Hơn nữa, bạn còn phải định danh tài khoản ngân hàng tại ngân hàng để mở tài khoản.

Trong khi đó, Mobile Money chỉ cần tận dụng SIM. Nhưng, đối với một số loại SIM tình trạng SIM rác, tức không đúng thông tin người sử dụng rất nhiều. Mặc dù các nhà mạng đang rất tích cực dẹp loạn SIM rác.

Phá vỡ quy tắc chiết khấu, khuyến mãi mà ví điện tử, nhà mạng đang theo đuổi.

Việc mua thẻ cào 100.000 đồng, được chiết khấu 4000 đồng là điều rất bình thường bấy lâu nay. Nhưng nếu triển khai Mobile Money, đòi hỏi tỉ lệ phải luôn đảm bảo 1:1 để vận hành lưu thông tiền tệ thông suốt.

Tức là bạn mua thẻ cào 100.000 đồng thì nạp vào phải là 100.000 đồng trong tài khoản. Không hơn cũng không thấp hơn số tiền đó.

Rút tiền như thế nào?

Nếu như là ví điện tử thì việc tiền rút sẽ về lại tài khoản ngân hàng. Còn Mobile Money chưa có thông tin về việc rút tiền như thế nào. Có chăng, Mobile Money chỉ là hình thức một chiều. Tức là có nạp vào để sử dụng chứ không thể rút ra do Mobile Money chỉ thanh toán các hóa đơn có giá trị thấp.

Hạn chế đơn vị chấp nhận thanh toán Mobile Money

Các đơn vị chấp nhận thanh toán bằng Mobile Money hiện chưa có ai. Trong khi đó, ví điện tử đã có danh sách rất lớn các đối tác chấp nhận thanh toán loại hình này. Từ hàng quán nhỏ cho đến các tiện ích dịch vụ công.

Nguồn tổng hợp Fintech Việt Nam


Fintech Việt Nam là cổng thông tin cập nhật về công nghệ liên trong lĩnh vực Fintech tại Việt Nam và các xu hướng fintech trên thế giới.

Email: info@innotech-vn.com

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here